Заңнамалық база

Құқықтық негізді белгілейді: ҚР Конституциясының нормалары, осы Заң және өзге де нормативтік актілер, сондай-ақ шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдардың құқықтары мен міндеттерін реттейтін ҚР халықаралық шарттары.

Қазақстандағы «шетелдік» ұғымын белгілейді: Қазақстан азаматы болып табылмайтын және басқа мемлекеттің азаматтығы бар адам немесе азаматтығы жоқ адам. Заңнамада өзгеше белгіленбесе, шетелдіктер ҚР азаматтарымен бірдей құқықтарды пайдаланады.

Заңдық реттеу қағидаттарын бекітеді: шетелдіктердің заң алдындағы теңдігі, мемлекет тарапынан олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау.

Біздің тәжірибемізде маңызды бап. Екі мәртебені ажыратады: тұрақты тұратындар (ТКҚ) — азаматтарға жақын құқықтармен, және уақытша болатындар (виза, УТКК) — шектеулі мерзіммен.

ҚР аумағында шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдарға баспана беру тәртібін реттейді: негіздер, өтініш беру тәртібі, баспана алған адамдардың құқықтары.

Жұмысқа рұқсат болған кезде немесе одан босатылған жағдайда (ЖШС директорлары, филиал басшылары) шетелдіктердің ҚР-да еңбек қызметін жүргізу құқығын белгілейді.

ТКҚ бар шетелдіктер ҚР азаматтарымен бірдей медициналық көмекті пайдаланады. Уақытша болатындар — заңнамада және халықаралық шарттарда белгіленген көлемде.

ҚР-да жұмыс істейтін ТКҚ бар шетелдіктер зейнетақымен, жәрдемақымен және әлеуметтік қолдаудың өзге де түрлерімен азаматтармен тең қамтамасыз етілуге құқылы.

ТКҚ бар шетелдіктер ҚР азаматтарымен бірдей тұрғын үй және мүліктік құқықтарға ие, оның ішінде тұрғын үй сатып алу құқығын қоса. Уақытша болатындар шетелдік қатысуымен заңды тұлға арқылы мүлікке ие бола алады.

ҚР-ға шетелдіктердің кіру, шығу және транзит ережелері ҚР Үкіметімен белгіленеді. Виза саясатын түсінуге арналған негізгі бап.

Шетелдіктер жарамды құжаттармен және виза болған кезде кіреді, халықаралық шарттармен өзгеше белгіленбесе (визасыз режим). Ерекшеліктер: ТКҚ иелері, дипломаттар.

Шетелдіктер ҚР-дан еркін шыға алады. Борыш болған кезде, қылмыстық қудалау немесе шетелдікті қамтитын сот дауларында шығу шектелуі мүмкін.

Транзиттік виза (B6 санаты) бойынша немесе визасыз — әуежайлар арқылы 72 сағаттан аспайтын транзит кезінде баратын елдің жарамды визасы болған кезде жүзеге асырылады.